مهم ترین مصادیق و نکات ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی – مدل آپتایم

 

در مدل مدیریت دارایی‌های فیزیکی آپتایم، سازمان در ۱۰ جنبه مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ مهم‌ترین نکات و مصادیق ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی که در هر یک از ۱۰ جنبه، بیشتر به آن‌ها توجه می‌شود و می‌تواند نرخ بازگشت سرمایه را افزایش دهد عبارت‌اند از:

 

  1. نیروی انسانی: رضایت کارکنان، تقویم آموزشی، شناسنامه آموزش، اثربخشی آموزش، ارزیابی و پاداش کارکنان، نظام پیشنهادات، مدیریت تغییر فرهنگ، تدوین مسیر ارتقای شغلی، شرح شغل، چارت سازمانی و . . .
  2. استراتژی‌های سازمان: انجام تحلیل هزینه‌های چرخه عمر، سطح آگاهی کارکنان از استراتژی و فراگیر بودن آن، برون‌سپاری، تعیین ارتباط سند استراتژی و بودجه‌ریزی، انجام تحلیل و شناسایی نقاط SWOT و . . .
  3. مراقبت‌های پایه روش‌های نگهداری و تعمیرات: بررسی تکنیک‌های مورداستفاده (آنالیز ارتعاشات، دمانگاری، آنالیز روغن و …)، بررسی دوباره‌کاری، مستندات مرتبط با اولویت‌بندی تجهیزات، وجود چک‌لیست (تمیزکاری، آچارکشی، روان کاری، چک کردن سطوح روغن و …)، بازنگری تاکتیک‌های نت در فواصل منظم و . . .
  4. شاخص‌های اندازه‌گیری عملکرد: مشخص بودن ارتباط (خط‌مشی، استراتژی، اهداف، برنامه، شاخص‌ها)، مشارکت کارکنان در تدوین شاخص‌ها، مقایسه سازمان با سایر رقبا، عدم تناقض شاخص‌ها و . . .
  5. مدیریت انبار و قطعات یدکی: بررسی فرایند خرید و دریافت کالا، تعیین نقاط سفارش و میزان سفارش اقتصادی، بررسی خریدهای مستقیم و اضطراری، رضایت کارکنان تعمیرات از واحد انبار، کدگذاری قطعات، بررسی کالاهای بلااستفاده توسط واحد نت، نگهداری صحیح قطعات یدکی در انبار و . . .
  6. نرم‌افزارهای موجود در سازمان: امکان انطباق و یکپارچه شدن CMMS با سایر نرم‌افزارها، کامل بودن ماژول‌های نرم‌افزارها، قابلیت محاسبه‌ی شاخص‌ها و نمایش آن‌ها در داشبورد، پشتیبانی شرکت ارائه‌دهنده نرم‌افزار، امکان ردیابی تجهیزات، امکان تعریف سطح دسترسی کارکنان و . . .
  7. مدیریت کار: برنامه‌ریزی تمامی فعالیت‌های نگهداشت به‌استثنای کارهای اضطراری، صدور درخواست کار، صدور دستور کار، اولویت‌بندی کارها، تعمیرات اساسی و . . .
  8. کارتیمی: صورت‌جلسات مرتبط با بهبود نت، میزان مشارکت افراد در جلسات، استفاده از روش‌های رأی‌گیری، طوفان فکری و . . .
  9. فرایندهای سازمان: ترسیم فرایندهای سازمان با دستورالعمل‌های استاندارد مثل BPMN، بازنگری فرایندها، بهره‌گیری از استانداردهای بین‌المللی، نمودار جریان کار و جریان مواد و . . .
  10. رویکردهای مبتنی بر تجهیز: روش‌هایی چون نگهداری و تعمیرات مبتنی بر قابلیت اطمینان و تحلیل علل ریشه‌ای خرابی‌ها، تدوین مستندات کارکردهای اولیه و ثانویه، بررسی تجهیزات حفاظتی، علل و تأثیرات خرابی، پیامدهای خرابی، مدیریت ریسک، شناسایی تجهیزات بحرانی و . . .

گام‌های پیاده‌سازی و اجرای ارزیابی مدیریت دارایی‌ فیزیکی

این روش ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی شامل فرایندی با گام‌های زیر است:

  1. شناسایی ذینفعان و ارتباطات اولیه؛
  2. خودارزیابی و توزیع پرسشنامه‌های ۱۰۰ سؤالی مدیریت دارایی فیزیکی؛
  3. ارزیابی وضعیت موجود (تحلیل داده‌های کمّی و کیفی)؛
  4. نمایش وضعیت مطلوب؛
  5. تهیه و ارائۀ گزارش نهایی و تدوین نقشه راه.
  6. اولویت‌بندی برنامه‌های تعالی مدیریت دارایی فیزیکی؛ و
  7. حرکت بهینه و پایدار مطابق نقشه راه.

اجرای پروژه ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی، مستلزم دانش عمیق و مهارت مجری روش است. گزارش ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی می‌بایست چگونگی حرکت سازمان از طریق مدیریت بهینه و پایدار دارایی‌های فیزیکی را نشان و وضعیت موجود را بهبود بخشد.

 

انتخاب مدل آپتایم توسط وزارت نفت به‌عنوان بهترین مدل ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی

وزارت نفت با ابلاغ نظامنامه مدیریت دارایی فیزیکی نفت در سال ۱۳۹۳، الزامی برای اجرای پروژه‌های بهبود بهره‌برداری و نگهداری و تعمیرات در ساختار زیرمجموعه‌ی خود را آغاز کرد. گام‌های اجرای ارزیابی مدیریت دارایی فیزیکی بر اساس مدل آپتایم، اولین بار در سال ۱۹۹۵ در ویرایش اول کتاب آپتایم تألیف جان کمبل ارائه شد. بعدازآن در ویرایش دوم این کتاب (در سال ۲۰۰۶ میلادی) با اندک تغییراتی آورده شد.

این روش ابتدا در شرکت مشاورۀ کوپرز اَند لیبرند ایجاد شد و پس از ادغام این شرکت با پرایس‌واترهاوس‌کوپرز در آنجا ادامه یافت و هم‌اکنون، با خرید این شرکت توسط IBM، اکنون در شرکت مشاورۀ آی‌بی‌اِم گلوبال سرویسز به‌کار گرفته می‌شود. این گام‌های پیاده‌سازی مؤثر مدیریت دارایی‌های فیزیکی تاکنون به‌طور تقریبی و به شکل‌های مختلف بیش از ۲۰۰۰ بار توسط مشاوران مختلف در سراسر جهان اجرا شده است.